Mənası: İnkişaf etmiş, zərif, ədəbli, tərbiyəli, incəsənətə, elmə, ədəbiyyata marağı olan, yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik olan.
Antonimlər:
Kobud: Mədəni ilə kobud sözləri bir-birinin əksini ifadə edir. Mədəni insan ədəbli, nəzakətli, hörmətli davranış tərzi ilə seçilir. Kobud insan isə qaba, ədəbsiz, tərbiyəsiz, qayda-qanuna əməl etməyən, hörmətsizlik edən kimi xarakterizə olunur. Hər iki sözün istifadəsi həm məişətdə, həm də ədəbiyyatda geniş yayılıb. Məsələn, “mədəni insan” deyərkən yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik bir şəxsi nəzərdə tuturuq, “kobud insan” deyəndə isə əksinə.
Mədəni adam belə yerlərdə yaşaya bilməz. (C.Cabbarlı)
Qorxma, sən kobud deyilsən axı. (M.İbrahimov)
Vəhşi: "Mədəni" sözü ilə "vəhşi" sözü arasında da antonim əlaqəsi var. "Mədəni" cəmiyyətdə qəbul olunmuş normalara, qaydalara, əxlaqa uyğun həyat tərzi və davranışı ifadə edərkən, "vəhşi" sözü bu normalardan kənarda qalan, təbii vəziyyətdə yaşayan, qaba, tərbiyəsiz həyatı bildirir. "Vəhşi" sözü daha çox təbiət və heyvanlar aləmi ilə bağlı kontekstlərə aid olsa da, bəzən insanlara da aid edilə bilir, əsasən onların davranışlarını ifadə etmək üçün.
Qaba: "Mədəni"nin antonimi olan "qaba" sözü, kobud kimi, insanın davranışının qeyri-mədəni, ədəbsiz, hörmətsiz olmasını bildirir. Lakin "qaba" sözü daha çox fiziki görünüşə, səsə və ya hərəkətlərə aid olaraq istifadə edilə bilir. Məsələn, "qaba səs", "qaba əllər" ifadələrində olduğu kimi. "Mədəni" və "qaba" sözlərinin antonim əlaqəsi əsasən məişət dilində geniş yayılmışdır.