Mərhəmət – şəfqət, rəhm, mülayimlik, bağışlama hissi, həmçinin bu hisslərin təzahürüdür. Mənəvi keyfiyyət olaraq insana xas olan, zəiflərə, ehtiyacı olanlara qarşı müsbət münasibət, kömək etmək istəyi kimi təzahür edir.
Antonimlər:
Qəzəb
Qəzəb mərhəmətin əksidir və güclü, idarəolunmaz qəzəb, hiddət, əsəbilik kimi ifadə olunur. Qəzəb insanın mənfi emosional vəziyyətini əks etdirir və tez-tez aqressiv davranışlara səbəb olur. Həm ədəbiyyatda, həm də məişətdə istifadə olunur. Qəzəb emosiyasının gücü və ifadə forması insandan insana dəyişə bilər. Bəzi hallarda qəzəb haqlı və ədalətli ola bilər, amma çox vaxt nəzarətsiz qəzəb mənfi nəticələrə gətirib çıxarır.
Gör ürəklərində nə boyda kin və qəzəb gizlənir (M.İbrahimov).
Amansızlıq
Amansızlıq, mərhəmətsizlik, qəddarlıq, rəhmsizlik kimi ifadələrlə sinonim olan antonimdir. Mərhəmət hissinin tam əksidir. Amansızlıq, xüsusilə başqasının əzabına, əziyyətinə laqeyd qalmaq və ya hətta bundan zövq almaq deməkdir. Ədəbiyyatda amansız obrazların təsvirində, həmçinin tarixi hadisələri əks etdirən əsərlərdə geniş istifadə olunur. Məişətdə amansız adətən ədalətsiz, sərt, qəddar insanlara deyilir.
Sərtlik
Sərtlik mərhəmətə zidd olaraq, yumşaqlığın, mülayimliyin əksidir. Bu, həm davranışlarda, həm də qərarlarda özünü göstərə bilər. Sərtlik, qətiyyətli, ədalətli, ancaq bəzən qəddar və rəhmsiz ola bilər. Kontekstə görə müsbət və ya mənfi məna daşıya bilər. Məsələn, sərt tərbiyə bəzən uşaqların yaxşı tərbiyə olunmasına səbəb olsa da, həddindən artıq sərtlik psixoloji travmalara səbəb ola bilər. Həm ədəbiyyatda, həm də məişətdə geniş istifadə olunur.
Kəramət və mərhəmət isə böyüklük və geniş qəlbimdən doğur (M.Talıbov).