Mərdanəlik - cəsarət, igidlik, qorxusuzluq, şücaət, qəhrəmanlıq kimi keyfiyyətlərin ümumi adıdır. Bu keyfiyyətlər insanın həyatının müxtəlif sahələrində, xüsusilə də çətinliklər qarşısında özünü göstərir. Mərdanəlik həm fiziki, həm də mənəvi cəsarəti əhatə edir. Fiziki mərdanəlik təhlükə qarşısında qorxmazlıq, mübarizə aparmaq qabiliyyəti ilə əlaqədardır. Mənəvi mərdanəlik isə ədalətli olmaq, haqsızlığa qarşı çıxmaq, öz prinsiplərinə sadiq qalmaq kimi xüsusiyyətləri özündə birləşdirir.
Antonimlər:
Qorxaqlıq
Qorxaqlıq mərdanəliyin əksidir. Bu, təhlükə, çətinlik və ya maneələrlə qarşılaşdıqda qorxu və tərəddüd hiss etmək, geri çəkilmək və ya qaçmaq meylidir. Qorxaqlıq insanın hərəkət qabiliyyətini məhdudlaşdırır və onun həyatında müvəffəqiyyət əldə etməsinə mane olur. Həm gündəlik həyatda, həm də ədəbiyyatda, kinoda qorxaqlığa rast gəlmək mümkündür.
Götürüb baxdıqca qorxaqlığımdan utanırdım. (Mir Cəlal)
Cəsarətsizlik
Cəsarətsizlik də mərdanəliyin antonimidir və qorxaqlığa bənzəyir, lakin daha çox özünə inamsızlıq, qərar verməkdə çətinlik çəkməklə əlaqədardır. Cəsarətsizlik insanın potensialını reallaşdırmasına mane olur, həyatda risk etməkdən çəkinməsinə səbəb olur. Bu, həm gündəlik həyatda, həm də peşə fəaliyyətində özünü göstərə bilər.
Sığal
Sığal, mərdanəliyin əksidir. Bu, qorxaqlığın daha yumşaq formasıdır. İnsanın risk etməkdən, məsuliyyət götürməkdən qaçmasıdır. Sığal, qorxaqlıqdan fərqli olaraq, aktiv müqavimət göstərməmək, passivlik, hərəkətsizliyə meyl etməklə xarakterizə olunur. Ədəbiyyatda sığal tez-tez qəhrəmanların zəifliyini göstərmək üçün istifadə olunur.