Basmarlanma, "basmarlanmaq" felindən törəmiş isimdir və əsasən mənfi bir prosesi, bir növ məcburi və ya istənilməyən bir vəziyyəti ifadə edir. Sadəcə "basmaq" hərəkətinin nəticəsi kimi deyil, daha çox bu hərəkətin yaratdığı təzyiq, sıxıntı, məhdudiyyət və ya əzillik hisslərini əks etdirir.
Basmarlanma, fərdi həyatın müxtəlif sahələrində baş verə bilər. Məsələn, ictimai basmarlanma şəxsiyyətə qarşı yönələn təzyiq və təhdidlər, sosial nəzarət mexanizmləri ilə ifadə oluna bilər; siyasi basmarlanma isə hakimiyyətin vətəndaş cəmiyyətinə qarşı tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər, senzura və repressiyalar; iqtisadi basmarlanma isə insanların maliyyə vəziyyətinə qoyulan təzyiq, ədalətsiz rəqabət və qeyri-bərabər imkanlar kimi təzahür edə bilər. Hətta şəxsi münasibətlərdə belə, həddindən artıq nəzarət və təzyiq basmarlanma kimi qəbul edilə bilər.
Basmarlanmanın nəticələri də fərqli ola bilər. Yüngül hallarda narahatlıq, stress və həyəcan yarada bilərsə, ağır hallarda isə psixoloji travmalar, depressiya, özünəinamın azalması və hətta fiziki sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən, basmarlanmanın səbəblərini müəyyən etmək və onlara qarşı mübarizə aparmaq çox vacibdir. Fərqli sosial qrupların və fərdlərin basmarlanmanın təsirindən qorunması üçün qanunvericilik, sosial dəstək mexanizmləri və maarifləndirmə işləri böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Ümumiləşdirərək demək olar ki, basmarlanma, azadlığın, özünüifadənin və insan hüquqlarının məhdudlaşdırılmasının bir göstəricisidir və cəmiyyətin sağlam inkişafı üçün ciddi təhlükə yaradır. Ona görə də, bu fenomenin hərtərəfli öyrənilməsi və onun mənfi təsirlərinin azaldılması istiqamətində ardıcıl tədbirlər görülməlidir.