Məqsud sözü ərəb mənşəli olub (مقصود - maqsūd) "istənilən", "arzu edilən şey", "məram", "niyyət", "qəsd" mənalarını ifadə edir. Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında geniş istifadə olunmuş bu söz müasir dilinə də daxil olsa da, istifadə tezliyi nisbətən aşağıdır. Əsasən daha rəsmi və ya poetik üslublarda rast gəlinir. Müasir dilçilikdə "məqsəd" sözü ilə sinonim olsa da, "məqsud" sözü daha çox daxili, şəxsi arzu və niyyətləri ifadə edir, "məqsəd" isə daha çox konkret, xarici bir hədəfə yönəlməni bildirir.
Mənasını daha dəqiq izah etmək üçün nümunələr verək:
"Məqsudun nədir?" sualı həm konkret bir hədəfi, həm də daxili bir arzu və ya niyyəti soruşa bilər. Kontekstdən asılı olaraq, cavab "İmtahanda yüksək bal toplamaqdır." (konkret məqsəd) və ya "Sənə məhəbbət bəsləməkdir." (daxili, şəxsi məqsud) ola bilər.
"Şikəstə könlümün məqsudu, usta! Bu Təbrizin sonaları necədi?" misalında "məqsud" sözü şairin daxili, şəxsi halını, məyusluğunu, Təbrizin son hadisələrinə dair narahatlığını ifadə edir. Bu kontekstdə "məqsud" "niyyət" və ya "məram" mənalarına daha yaxındır. Şairin Təbriz haqqında soruşmaq niyyətini deyil, ürək dərdini ifadə etmək üçün istifadə edir.
Qısaca, "məqsud" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq "istənilən şey", "arzu", "niyyət", "məram", "qəsd" kimi çalarlar əldə edə bilir. Lakin əsasən daha çox subyektiv, daxili və ya gizli bir məqsədi, arzuyu ifadə edir. "Məqsəd" sözü ilə müqayisədə daha çox emosional yük daşıyır.