Matəm, dərin kədər və qəm hissi ilə müşayiət olunan, ümumiyyətlə ölüm halları ilə əlaqədar olan bir vəziyyətdir. Bu hissiyat insanın daxili dünyasında güclü təsir yaradır və davranışlarında əks olunur. Matəm həm də rituallar, mərasimlər və xüsusi davranış qaydaları ilə müşayiət oluna bilər.
Antonimlər:
Sevinc
Matəmin əsas antonimi sevincdir. Sevinc, xoşbəxtlik, şadlıq və həzz hissi ilə müşayiət olunan müsbət bir emosional vəziyyətdir. Matəm kədər və qəm hissləri ilə əlaqədar olduğu halda, sevinc tam əksini, yəni müsbət duyğuları təmsil edir. Həm matəm, həm də sevinc insan həyatının təbii hissələridir və həyatın müxtəlif məqamlarında baş verir. Sevinc həm fərdi, həm də kollektiv şəkildə yaşana bilər, məsələn, bir hadisənin uğurla başa çatması, yaxın bir insanla görüş, yaxşı xəbərin alınması və s. səbəbindən.
Matəm içindədirlər gördülər hamı (M.Rahim)
Bu kəndin əhalisi elə bil sevincdən yatmaq istəmirdi (S.Vəliyev)
Şadlıq
Şadlıq da matəmin antonimi kimi qəbul edilə bilər. Şadlıq, xoşbəxtlik və sevincin daha intensiv bir ifadəsidir. Bu duyğu, ümumiyyətlə, əhəmiyyətli bir hadisənin, uğurun və ya xoş xəbərin alınması ilə əlaqədardır. Matəm kimi, şadlıq da fərdi və ya kollektiv səviyyədə yaşana bilər və müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli şəkildə ifadə olunur. Məsələn, toy mərasimləri, bayramlar və ya milli tətillər zamanı şadlıq hissi güclü şəkildə özünü göstərir. Matəm və şadlıq həyatın iki əks qütbünü təmsil edərək, insan duyğularının zənginliyini əks etdirir.
Səadət
Səadət, uzun müddət davam edən, dərin və içdən gələn bir xoşbəxtlik vəziyyətidir. Bu, sadəcə qısamüddətli bir sevinc və ya şadlıqdan daha dərin və davamlıdır. Səadət, insanın həyatından razı qalması, məqsəd və dəyərlərinə çatması ilə əlaqədardır. Matəmin əksinə olaraq, səadət uzunmüddətli rifah və daxili rahatlıq hissi ilə xarakterizə olunur. Həm fəlsəfi, həm də psixoloji baxımdan səadətin əldə edilməsi insan həyatının başlıca məqsədlərindən biri sayılır. Matəmlə səadət arasında kəskin ziddiyyət var.