Mənası: Mərhəmətsizlik – insanlıq hisslərindən məhrum olmaq, rəhm etməmək, qayğı göstərməmək, acımaq bilməmək halı. Həm fiziki, həm də mənəvi əzablara qarşı laqeyd yanaşmaq, kömək etməmək kimi halları əhatə edir. Mənfi bir xüsusiyyət kimi qəbul edilir və əksər hallarda tənqid olunur.
Antonimlər:
Mərhəmət: Mərhəmətsizlik və mərhəmət bir-birinin tam əksidir. Mərhəmət, başqasının əzabına qarşı duyulan həssaslıq, rəhmət, şərəfsizlik və ya əziyyət çəkənlərə qarşı göstərilən qayğı və kömək deməkdir. Mərhəmət həm dini, həm də mənəvi kontekstlərdə geniş istifadə olunur və insanlıq dəyərlərinin əsasını təşkil edir. Mərhəmətli olmaq insanın xeyirxahlığını, rəhmliliyini göstərir.
Rəhmlilik: Rəhmlilik, başqalarının acısını paylaşmaq, onlara kömək etmək istəyi və bunu həyata keçirməkdir. Mərhəmətsizlikdən fərqli olaraq rəhmlilik müsbət bir xüsusiyyət hesab olunur və əxlaqi davranışın göstəricisidir. Bu anlayış ədəbiyyatda, həyatda, dini ədəbiyyatlarda tez-tez rast gəlinir.
İnsaflılıq: İnsaflılıq ədalət, düzgünlük və vicdanlılıq ilə yanaşı, başqasının durumuna görə rəhm etmək, ona kömək etmək deməkdir. İnsaflı bir insan mərhəmətsiz davranmaz. Bu anlayış hüquq, əxlaq və ictimai həyatda geniş istifadə olunur.
Ona yardım göstərməmək mərhəmətsizlikdir. Əlinin insaflılığı nəticəsində o darda qalmadı (“Azərbaycan”).
Xeyirxahlıq: Xeyirxahlıq, insanlara qarşı yaxşılıq etmək, onlara kömək etmək istəyi və bunu həyata keçirməkdir. Mərhəmətsizlik xeyirxahlığın tam əksidir. Xeyirxahlıq insan münasibətlərində mühüm rol oynayır və cəmiyyətin inkişafına müsbət təsir göstərir.