Azıxmaq sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "baxmaq" sözünün ikinci mənası kimi izah olunur. Lakin bu izah kifayət qədər geniş və dəqiq deyil. "Azıxmaq" sadəcə baxmaq deyil, daha çox diqqətlə, təəccüb və ya maraqla, hətta bir qədər şübhə ilə baxmaq deməkdir. Bu baxışda müşahidə və qiymətləndirmə elementi daha önəmlidir.
Daha dəqiq desək, "azıxmaq" bir şeyə uzun müddət, diqqətlə və dərindən baxmaq, onu hər tərəfdən araşdırmaq, incələmək mənasını verir. Bu baxış passiv bir baxış deyil, aktiv bir müşahidədir. Adam sanki həmin şeyin sirrini açmaq, onun mahiyyətini dərk etmək istəyir.
Məsələn, "Usta uzun müddət yeni maşına azıxdı, onun mexanizmini anlamağa çalışdı." cümləsində "azıxmaq" sözü sadəcə baxmaqdan fərqli olaraq, dərin bir araşdırma və anlama prosesini ifadə edir.
Maraqlı bir məqam da odur ki, "azıxmaq" sözü bir qədər köhnəlmiş və nadir hallarda istifadə olunan söz olsa da, dil tarixi və mədəniyyəti baxımından əhəmiyyətlidir. Bu sözün istifadəsi nitqin ifadəliliyini və rəngarəngliyini artırır.
Yekun olaraq, "azıxmaq" sözü "baxmaq"ın sadə mənasını aşaraq, diqqətli, təhlil edən və araşdıran bir baxış kimi dərk edilməlidir. Bu, sadəcə bir obyektə deyil, həm də bir hadisəyə, vəziyyətə və ya şəxsə tətbiq oluna bilər.