Barmaqça sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "barmaqçalıq" mənasında izah olunur. Lakin bu izah kifayət qədər geniş deyil və sözün zəngin məna çalarlarını əks etdirmir. "Barmaqça" daha çox, bir şeyi barmaqla göstərmə, işarə etmə hərəkətini, bəzən isə bu hərəkətin nəticəsini ifadə edir.
Daha dəqiq desək, "barmaqça" sözü aşağıdakı mənaları ehtiva edə bilər:
1. Göstərmə, işarə etmə: Bir şeyi barmaqla göstərib, diqqəti ona yönəltmək hərəkəti. Məsələn: "O, barmaqçasıyla uzaqdakı evə işarə etdi." Bu mənada, "barmaqça" həm hərəkətin özünü, həm də göstərilən obyektə yönələn diqqəti bildirir.
2. Qısa və dəqiq göstərmə: Uzun izah vermədən, yalnız barmaqla göstərməklə qısa və konkret məlumat vermək. "O, barmaqçasıyla yalnız zəruri olanı göstərdi." kimi cümlələrdə bu məna daha aydın görünür.
3. Kiçik, əhəmiyyətsiz hissə: Bəzən "barmaqça" sözü, bir şeyin çox kiçik, əhəmiyyətsiz bir hissəsini ifadə etmək üçün də işlədilir. "Torpaqdan yalnız barmaqça qədər qazdı." Bu istifadədə metaforik bir məna hakimdir.
4. Barmaqçalıq (köhnəlmiş): Lüğətlərdə qeyd edildiyi kimi, "barmaqçalıq" mənası da mövcuddur. Bu, əsasən köhnəlmiş bir istifadədir və müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda işlədilir. Barmaqçalıq, sirr, gizli əlaqə və ya hiyləgərlik mənasını verir.
Beləliklə, "barmaqça" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər. Sadəcə "barmaqçalıq" kimi təqdim edilməməli, daha geniş və çoxşaxəli məna dünyası ilə təqdim olunmalıdır.