Çırtmalamaq feli, əsasən barmaqla səs çıxararaq yoxlamaq, sınamaq mənasını verir. Sadəcə barmağın sərt bir səthə vurulması deyil, bu hərəkətin arxasında bir məqsəd, bir yoxlama, təsdiq və ya bəzən də bir az şübhənin ifadəsi dayanır. Misal olaraq, qarpız alarkən satıcıdan gizli olaraq qarpızın sərtliyini və ya yetişmə dərəcəsini yoxlamaq üçün çırtmalamaq əməliyyatı aparılır. Bu, barmaqla yumşaq bir vurma deyil, daha çox qarpızın səsinə və barmağın verdiyi hissə qarşılıqlı təsirinə əsaslanan bir yoxlama üsuludur.
Məsələnin maraqlı tərəfi, “çırtmalamaq” feli sadəcə bir hərəkəti deyil, həm də bir sosial konteksti əks etdirir. Qarpız satıcısının yanında gizlicə qarpızın çırtlanaraq yoxlanılması, alıcının məhsulun keyfiyyətinə dair şübhəsini və diqqətliliyini göstərir. Bu, sözsüz ki, satıcının da diqqətini çəkə bilər və o, öz məhsulunun keyfiyyətinə əmin olduğunu nümayiş etdirməyə çalışar. Beləliklə, sözlə ifadə olunmayan, lakin hərəkətlə aydın şəkildə çatdırılan kiçik bir ünsiyyət forması da ortaya çıxır.
Ümumiyyətlə, “çırtmalamaq” feli, barmaqla səs çıxararaq yoxlamaq hərəkətindən kənara çıxaraq, konkret bir sosial və mədəni kontekstdə gizli bir ünsiyyət, yoxlama və ya şübhə ifadə edən maraqlı bir dil elementidir. Mətninizdə qeyd olunan “ikisi də küçəni o taya keçib, qarpızsatan bir gənc qıza tərəf yönəldi” hissəsi də bu sosial kontekstin aydın bir nümunəsidir. Bu, sadəcə qarpız almaq hərəkətindən daha çox, həmin qarpızın keyfiyyətini təyin etmək məqsədi ilə həyata keçiriləcək bir prosesin başlanğıcını göstərir.