izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Başabəla sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış, məna çalarları zəngin olan bir sifətdir. Əsasən mənfi mənada işlənir və bir insanın və ya onun fəaliyyətinin bacarıqsız, səriştəsiz, qeyri-peşəkar, yaramaz, pis və ya zərərli olduğunu ifadə edir. Sadəcə "pis" və ya "yaramaz"dan daha geniş bir məna kəsb edir, çünki insanın fəaliyyətinin nəticəsini də əhatə edir.

Lüğətlərdə qeyd olunduğu kimi, "başabəla" sözü "pis", "yaramaz" və "bacarıqsız" kimi sözlərlə sinonim kimi istifadə oluna bilsə də, onun daha çox əhatəli bir mənası var. Məsələn, "başabəla təsərrüfatçı" ifadəsi sadəcə yaramaz bir təsərrüfatçını deyil, həm də öz işini bacarıqsızlıqla, səmərəsiz aparan, zərər verən birini təsvir edir. Eyni şəkildə, "başabəla usta" ifadəsi, bacarıqsız, keyfiyyətsiz iş görən, müştəriyə ziyan vuran bir ustanı bildirir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "baş" və "bəla" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. Bu da sözün mənasını daha aydınlaşdırır. "Baş" sözü burada "əsas", "önəmli" mənasında işlənərək, bəlanın əsas mənbəyini, yəni bacarıqsızlığı vurğulayır. Beləliklə, "başabəla" sözü, bəlanın əsas mənbəyinin insanın özünün bacarıqsızlığı olduğunu ifadə edir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "başabəla" sözü həm formal, həm də qeyri-formal nitqdə işlənə bilər. Formal nitqdə daha az istifadə olunsa da, qeyri-formal söhbətlərdə daha çox rast gəlinir və danışığın emosional rəngini gücləndirir.

Nəticə olaraq, "başabəla" sözü sadə bir sifət olmaqdan daha çox, insanın bacarıqsızlığını, səmərəsizliyini, yaramazlığını və nəticədə verdiyi zərəri ifadə edən, məna çalarları zəngin olan bir ifadədir. Onun mənası, işləndiyi kontekstdən asılı olaraq müəyyən dərəcədə dəyişə bilsə də, əsas mənası hər zaman mənfi olaraq qalır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz