Bayağılaşdırıcılıq, bir sözlə desək, bayağılaşdırma əməlidir. Lakin bu sadə tərif, bu terminin əhatə etdiyi çoxcəhətli mənaları tam əks etdirmir. Bayağılaşdırıcılıq, əslində, hər hansı bir şeyin – fikir, əsər, hadisə və ya hətta bir insanın – əhəmiyyətini, dəyərini azaltmaq, onu adi və maraqsız hala salmaq, əsl mahiyyətini gizlətmək və ya məhv etmək üçün sistematik və şüurlu səylərdir.
Bu proses, müxtəlif üsullar vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Məsələn, təkrarlama, sadələşdirmə, kontekstdən ayırma, dəyərsizləndirmə kimi metodlar bayağılaşdırıcılığın əsas alətləridir. Bir ədəbi əsərin bayağılaşdırılması, mürəkkəb dilini sadələşdirmək, metaforalarını və simvollarını aradan qaldırmaq, mövzunun dərinliyini azaltmaqla mümkündür. Eyni şəkildə, bir tarixi hadisənin bayağılaşdırılması, onun əhəmiyyətini kiçiltmək, mürəkkəb səbəb-nəticə əlaqələrini sadələşdirmək və ya tamamilə gizlətməklə həyata keçirilir.
Bayağılaşdırıcılıq, həm də siyasi və ideoloji məqsədlər üçün istifadə oluna bilər. Məsələn, müxalif düşüncələri susdurmaq, müəyyən bir qrupun nüfuzu və əhəmiyyətini azaltmaq, tarixi gerçəklikləri təhrif etmək üçün bayağılaşdırıcılıqdan geniş istifadə olunur. Bu, cəmiyyətin təhrif edilmiş bir versiyasının yaradılmasına və nəticədə insanların düşüncə azadlığının məhdudlaşdırılmasına gətirib çıxarır.
Beləliklə, bayağılaşdırıcılıq sadəcə "bayağılaşdırma işi" deyil, həm də güclü bir ideologiya və ya siyasi alətdir ki, bununla da informasiya manipulyasiyası, dəyərlərin aşınması və cəmiyyətin intellektual səviyyəsinin aşağı düşməsi təmin olunur. Bu terminin geniş və çoxşaxəli təbiətini anlamaq, onun fərqli kontekstlərdəki təsirlərini dərk etməyimizə və ona qarşı mübarizə aparmağımıza kömək edəcək.