Gecəvər (lat. Hyoscyamus niger) – çoxillik, bəzən ikiillik, nadir hallarda isə birillik ot bitkisi olub, kökümsovlu bir dərman bitkisidir. Adətən hündürlüyü 20-100 sm arasında dəyişir. Bitkinin bütün hissələri, xüsusilə də toxumları və yarpaqları zəhərli alkaloidlər, əsasən də hiossiamin, skopolamin və atropin ehtiva edir. Bu alkaloidlər güclü təsirə malikdir və səhv istifadə edildikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Gecəvərin tarixi qədim zamanlara gedib çıxır. Min illərdir ki, müxtəlif mədəniyyətlərdə – həm dərman, həm də zəhər kimi istifadə olunmuşdur. Antik dövrlərdə, xüsusilə də Yunanıstan və Roma imperiyalarında, ağrıkəsicilər, sakitləşdirici və spazmolitik kimi təsir göstərmə qabiliyyətinə görə məşhur idi. Lakin, həddindən artıq istifadəsi halüsinasiya, delirium və hətta ölümə səbəb ola bilərdi. Bu səbəbdən də istifadəsi diqqətli və mütəxəssis nəzarəti altında olmalıdır.
Müasir fitoterapiyada gecəvər yalnız çox məhdud hallarda və yalnız təcrübəli bitki mütəxəssisləri tərəfindən istifadə olunur. Onun tərkibindəki alkaloidlərin güclü təsiri nəzərə alınaraq, öz-özünə müalicə üçün heç vaxt istifadə edilməməlidir. Əgər dərman bitkilərindən istifadə etmək qərarına gəlsəniz, həmişə bir həkim və ya təcrübəli fitoterapevt ilə məsləhətləşməlisiniz.
Gecəvərin əsasən quru və günəşli yerlərdə, yol kənarlarında, çöllüqlərdə və quru ərazilərdə bitir. Onun xarakterik qoxusu və yapışqan yarpaqları sayəsində digər bitkilərdən asanlıqla fərqləndirilir. Bitkinin quruluşu və görünüşü ilə bağlı daha ətraflı məlumat botanika dərsliklərində və elmi mənbələrdə tapıla bilər.