Kəmsavadlıq termini, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "azsavadlılıq, savadı az olma" kimi tərif olunsa da, daha geniş və dəqiq bir şəkildə izah edilməyə ehtiyac duyur. Çünki sadəcə "savadı az olma" ifadəsi kəmsavadlığın mahiyyətini tam əhatə etmir.
Kəmsavadlıq, bir fərdin oxumaq, yazmaq və riyazi əməliyyatlar aparmaq kimi əsas savad bacarıqlarına tam yiyələnə bilməməsi vəziyyətidir. Bu, sadəcə hərfləri tanımamaqdan və ya ədədləri saymaqda çətinlik çəkməkdən daha çoxdur. Kəmsavadlıq, məlumatı anlama, tətbiq etmə və həyatın müxtəlif sahələrində qərar qəbul etmə qabiliyyətini məhdudlaşdıran mürəkkəb bir problemdir.
Kəmsavadlığın səbəbləri müxtəlifdir. Bunlara keyfiyyətsiz təhsil, əlverişsiz sosial-iqtisadi şərait, dil maneələri, əqli və ya fiziki əlilliklər, həmçinin əvvəlki təhsil təcrübəsinin olmaması və ya çatışmazlığı aid edilə bilər. Kəmsavadlıq, fərdin sosial həyatına, iqtisadi imkanlarına və ümumi rifahına mənfi təsir göstərərək, onun inkişafını əngəlləyir.
Maraqlı bir məqam odur ki, kəmsavadlıq yalnız oxumaq və yazmaq bacarıqlarının olmaması kimi deyil, həm də bu bacarıqların yetərli səviyyədə olmaması kimi də başa düşülə bilər. Yəni, bir insan oxuyub yazsa da, anlama və tətbiqetmə bacarıqları zəifdirsə, o, kəmsavadlıq kateqoriyasına aid edilə bilər. Bu da müasir dövrdə, informasiya bolluğu dövründə xüsusilə aktualdır.
Beləliklə, kəmsavadlıq anlayışını yalnız “savadı az olma” kimi deyil, əsas savad bacarıqlarının çatışmazlığı nəticəsində yaranan mürəkkəb bir sosial problem kimi təsəvvür etmək daha düzgündür. Bu problemin həlli üçün təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi, sosial-iqtisadi şəraitin yaxşılaşdırılması və kəmsavad insanlara dəstək proqramlarının həyata keçirilməsi vacibdir.