Paroxodçu sözü köhnəlmiş bir termin olub, əsasən XIX və XX əsrin əvvəllərində istifadə olunurdu. Müasir Azərbaycan dilində bu sözün əvəzinə daha çox “paroxod sahibi” və ya kontekstdən asılı olaraq “gəmi sahibi”, “paroxod kapitanı” və ya “paroxod şirkətinin sahibi” ifadələri işlədilir. Lüğətlərdə sadəcə “paroxod sahibi” kimi təqdim olunsa da, mənanın daha geniş spektrini əhatə etməsi vacibdir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, “paroxod” sözünün rus dilindən (пароход) gəldiyini görürük. “Par” buxar, “xod” isə gediş, hərəkət deməkdir. Beləliklə, “paroxod” buxarla hərəkət edən gəmi mənasını verir. “Çu” isə -çı şəkilçisi ilə “sahibi” mənasını əldə edir. Yəni “paroxodçu” sözü hərfi mənada “buxar gəmisinin sahibi” və ya “paroxodun sahibi” deməkdir.
Ancaq “paroxodçu” sözü sadəcə mülkiyyət münasibətlərini ifadə etmirdi. O, həm də paroxodun idarə edilməsi, istismarı ilə bağlı məsuliyyəti öz üzərinə götürən şəxsi də ifadə edə bilərdi. Məsələn, kiçik bir paroxodun sahibi eyni zamanda onun kapitanı və ya əsas işçisi də ola bilərdi. Belə hallarda “paroxodçu” sözü “paroxod kapitanı” və ya “paroxod işlədicisi” mənasında da işlənə bilərdi.
Müxtəlif cümlələrdə “paroxodçu” sözünün necə işlədildiyinə dair nümunələr:
- “Varlı paroxodçu Bakı limanına yeni bir paroxod gətirdi.” (Burada paroxodçu, paroxodu satın alan və sahib olan şəxsdir.)
- “Qoca paroxodçu öz paroxodunu övladına miras qoydu.” (Burada da paroxodçu, mülkiyyətçi mənasındadır.)
- “Gənc paroxodçu, təcrübəsiz olmasına baxmayaraq, paroxodu bacarıqla idarə edirdi.” (Bu cümlədə isə paroxodçunun həm sahibi, həm də kapitan olduğu ehtimal olunur.)
Qısacası, “paroxodçu” sözü, tarixi kontekstini nəzərə alaraq, sadəcə “paroxod sahibi” deyil, həm də paroxodun idarə olunması ilə bağlı məsuliyyət daşıyan şəxsi ifadə edə bilən daha geniş mənalı bir termindir.