Səmərəli (sif.) - Bir işin, fəaliyyətin və ya səyin nəticəsində əldə edilən fayda, qazanc, məhsuldarlıq baxımından yüksək keyfiyyətə malik olma xüsusiyyəti. Başqa sözlə desək, sərf olunan vaxt, enerji və resurslara nisbətən əldə edilən nəticənin maksimum həddə çatması deməkdir. Bu, sadəcə "yaxşı nəticə verən"dən daha geniş bir məna kəsb edir, çünki nəticənin keyfiyyətinə əlavə olaraq, resursların səmərəli istifadəsini də əhatə edir. Məsələn, "səmərəli təklif" ifadəsində təklif sadəcə yaxşı deyil, həm də konkret vəziyyətə uyğun, məqsədə çatmağa yönəlmiş, lazımsız detallardan təmizlənmiş, qısa və aydın şəkildə ifadə olunmuşdur. "Səmərəli istirahət" ifadəsində isə istirahət sadəcə xoş keçməklə yanaşı, bədənin və zehni bərpa etmək, yenidən iş qabiliyyətinin artırılmasına yönəlmiş, planlı və məqsədyönlü şəkildə təşkil olunmuşdur.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "səmərə" felinin sifət formasından əmələ gəldiyini görərik. "Səmərə" öz növbəsində fars dilindən götürülmüşdür və "məhsuldarlıq", "qazanc", "fayda" mənalarını verir. Beləliklə, "səmərəli" sözü, fars dilinin təsiri ilə Azərbaycan dilinə daxil olmuş, zaman keçdikcə dilə tam inteqrasiya olmuş və zəngin məna çalarları qazanmış bir sözdür.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Onun səmərəli iş üsulları həmişə tərifə layiqdir.
- Bu layihə çox səmərəli nəticələr verdi.
- Vaxtınızı səmərəli keçirməyə çalışın.
- Səmərəli tədris metodları şagirdlərin biliklərini artırır.
- Səmərəli kommunikasiya müvəffəqiyyətin açarıdır.
Göründüyü kimi, "səmərəli" sözü müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar ifadə edə bilsə də, əsas mahiyyətini - yüksək məhsuldarlıq və fayda prinsiplərini - hər zaman saxlayır.