Növhə (ərəbcə نُوحَة - nūḥah sözündəndir) – ölülər üçün oxunan hüznlü və matəmli şeir, nəğmə və ya ağıd. Mərsiyə ilə sinonim olsa da, növhə daha çox xalq arasında yayılmış, daha az formal və daha çox duyğu yüklü bir ifadə formasıdır. Mərsiyə daha çok klassik ədəbiyyatda, müəyyən ölçü və qafiyə qaydalarına əsasən yazılan əsər olarkən, növhə daha sərbəst bir formaya malikdir. Növhənin məzmunu, ölünün həyatına, xüsusiyyətlərinə, ətrafındakıların ona olan məhəbbətinə və itkiyə görə duyulan kədərə həsr olunur. Musiqili bir ifadə forması olaraq, növhənin səsi, intonasiyası, ritmi və ahəngi də məzmununu tamamlayır və duyğuları daha da gücləndirir.
Növhənin mənası sadəcə "ölüyə oxunan hüznlü şeir" ilə məhdudlaşdırılmamalıdır. O, həmçinin bir sosial və mədəni hadisədir. Növhə oxuma ənənəsi əsrlər boyu davam edən bir xalq ənənəsidir və müxtəlif bölgələrdə özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir. Növhədə istifadə olunan musiqi alətləri, oxuma üslubu, mətnin ifadə tərzi bölgədən bölgəyə dəyişir. Buna görə də, növhənin tam mənasını anlamaq üçün, həm mətnin, həm də ifadə formasının öyrənilməsi zəruridir.
Misal üçün, "Növhə başladı" cümləsi sadəcə olaraq bir növhənin oxunmağa başlanıldığını bildirir. Lakin, "Hüseynəli sinəsini açıb başladı növhənin havası ilə şart-şart səslər" cümləsi daha zəngin məlumat verir. Burada həm növhənin oxunması, həm də oxuyan şəxsin duyğusal halının təsviri var. "Sinəsini açıb" ifadəsi duyğuların açıq şəkildə ifadə olunduğunu, "şart-şart səslər" ifadəsi isə növhənin ifadə gücünü və oxuyan şəxsin kədərinin dərinliyini göstərir.
Qısaca desək, növhə sadə bir matəm nəğməsi deyil, əsrlər boyu formalaşmış zəngin mədəni və sosial bir hadisədir. Onun mənasını tam anlamaq üçün, həm dilçilik, həm də etnoqrafiya baxımından təhlil edilməsi vacibdir.