Mədəniyyət ümumiyyətlə, bir cəmiyyətin və ya qrupun bilik, inanclar, incəsənət, əxlaq, qanunlar, adət-ənənələr və digər bacarıq və vərdişlərini əhatə edən kompleks bir anlayışdır. Bu, insan fəaliyyətinin bütün sahələrini əhatə edir və nəsillər boyu ötürülür. Mədəniyyət dinamikdir, daim dəyişir və inkişaf edir.
Antonimlər:
Cəhalət
Cəhalət mədəniyyətin əksidir və biliyin, təhsilin və mənəvi dəyərlərin olmaması və ya çatışmazlığı deməkdir. Cəhalət, insanın ətraf aləmi və özünü tanımaq bacarığının olmaması ilə səciyyələnir. Bu, həm fərdi, həm də sosial səviyyədə mənfi nəticələrə səbəb olur. Mədəniyyət yüksək intellekt, təhsil və bilik səviyyəsini nəzərdə tutarkən, cəhalət bunların tam əksini – bilgisizliyi, savadsızlığı və dar düşüncəliyi ifadə edir. Cəhalət, tez-tez sosial problemlərin, qərəzli düşüncənin və ədalətsizliyin əsas səbəblərindən biri kimi qəbul edilir. Həm ədəbi əsərlərdə, həm də gündəlik danışıqlarda istifadə olunur.
Orada gördüyü yüksək mədəniyyət və tərəqqi nümunələri onu ruhlandırır. (F.Qasımzadə)
Əl çək bu cəhalətdən, ata! (M.İbrahimov)
Vəhşilik
Vəhşilik mədəniyyətin əksinə olaraq, insan davranışında mədəni norma və dəyərlərin olmaması, qəddarlıq, barbarlıq və primitivlik deməkdir. Vəhşilik termini tarixi kontekstdə daha çox istifadə olunur və müəyyən bir xalqın və ya qrupun digərlərinə qarşı mədəni üstünlüyünü iddia etmək üçün istifadə edilə bilər. Mədəniyyət inkişafı, tərəqqi və nizam-intizamı təmsil edərkən, vəhşilik primitivliyi, qanunsuzluğu və zorakılığı təmsil edir. Ədəbi əsərlərdə və tarixi təhlillərdə istifadə olunur.