Ayısoğanı (Allium ursinum) çəmənliklərdə, meşəlik ərazilərdə və nəmli torpaqlarda özünü rahat hiss edən, xoş ətirli, çoxillik bir bitkidir. Soğanlı bitkilər fəsiləsinə (Alliaceae) aid olan ayısoğanı, adını ayıların yazda yemək üçün xüsusilə axtardıqları bitki olması ilə əldə edib. Onun güclü, xarakterik sarımsaq qoxusu var ki, bu da bitkinin əsas tanınma nişanələrindən biridir.
Ayısoğanının uzunsov, lansetvari yarpaqları qönçə halında olarkən qıvrım-qıvrım olur və yerdən birbaşa bitir. Yazda, mart-aprel aylarında çiçəkləyir. Kiçik, ağ rəngli çiçəkləri çətirvari çiçək qrupunda toplanır. Bu çiçəklər arılar və digər həşəratlar üçün yaxşı bir nektar mənbəyidir.
Bitkinin bütün hissələri, xüsusilə yarpaqları və soğanı, sarımsaq qoxusu ilə fərqlənir və həm təzə, həm də bişirilmiş halda müxtəlif yeməklərdə istifadə olunur. Ayısoğanı salatalara, souslara, ət yeməklərinə əlavə oluna bilər və ya müstəqil olaraq qızardılıb, bişirilə bilər. Lakin, ayısoğanını zəhərli bitkilərlə, xüsusən də payız zanbağı ilə qarışdırmamaq üçün çox diqqətli olmaq lazımdır.
Tarixən ayısoğanı müxtəlif mədəniyyətlərdə dərman bitkisi kimi də istifadə olunmuşdur. Ona antiseptik, antibakterial və qan təmizləyici xüsusiyyətlər aid edilir. Lakin, ayısoğanının müalicəvi xüsusiyyətləri haqqında daha geniş və dəqiq məlumat üçün mütəxəssislərlə məsləhətləşmək vacibdir. Öz-özünə müalicə etməkdən çəkinin.