Bal (Köhnə Azərbaycan dili) – Bu söz köhnə Azərbaycan dilinə aid olub, müasir dilin lüğətlərində nadir hallarda rast gəlinir. Ərəb mənşəli olmasına baxmayaraq, Azərbaycan dilində özünəməxsus mənalar qazanmışdır. Sadəcə “fikir” və ya “xatirə” kimi tərcümə etmək onun zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir.
Köhnə Azərbaycan dilində "bal" sözü, müasir dilin "fikir", "düşüncə", "yaddaş" və "xatirə" sözlərinin bir qədər daha geniş və abstrakt bir təsvirini ehtiva edirdi. Bu söz yalnız konkret bir düşüncəni yox, həm də düşüncə prosesinin özü, yaddaşın funksional tərəfi, hətta keçmiş təcrübələrin və hisslərin bütövlüyünü ifadə edə bilərdi.
Məsələn, "balı zəifdir" deyimi, sadəcə yaddaşının zəif olduğunu deyil, eyni zamanda düşüncə tərzinin, qavrayışının zəifliyini də ifadə edə bilərdi. Yaxud "balında qalıb" deyimi, insanın keçmiş təcrübələrində, xatirələrində batmasını, onlardan çıxa bilməməsini bildirərdi. Bu mənada, "bal" sözü, müasir dilin psixoloji terminlərinin funksional ekvivalentini ifadə edərək daha geniş kontekstdə işlənirdi.
Beləliklə, "bal" sözünün mənasını sadəcə üç sözlə məhdudlaşdırmaq onun köhnə Azərbaycan dilindəki zənginliyini və çoxşaxəliliyini tam əks etdirmir. Onun "fikir", "düşüncə", "yaddaş" və "xatirə" kəlmələrinin bir növ sintezi olduğunu demək daha düzgündür. Bu sözün tarixi və mədəni kontekstini nəzərə almaq onun mənasını daha dəqiq anlamaq üçün vacibdir.