Balabançı sözü, Azərbaycan dilində, əsasən balaban çalan şəxsi ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə "balaban çalan" və ya "tütək çalan" kimi qısa və quru bir izah verilmiş olsa da, gerçəklikdə bu sözün daha zəngin bir mənası vardır. Balabançı, sadəcə bir musiqi aləti çalan deyil, həm də Azərbaycanın zəngin musiqi mədəniyyətinin bir təmsilçisidir. Onun ifası, yalnız musiqi sədaları deyil, həm də tarixi, coğrafi, mədəni və sosial kontekstin bir ifadəsidir.
Balabanın özünəməxsus səsi və ifaçının sənəti bir araya gələrək, dinləyicidə müxtəlif duyğular yaradır. Balabançının ifasında duyulan ehtiras, hüzün, sevinc, həsrət və ya qürur, musiqinin özündən də qat-qat güclüdür. Belə ki, balabançı, sadəcə musiqi ifa etmir, həm də öz duyğularını, düşüncələrini və həyat təcrübəsini dinləyicilərə çatdırır.
Misal olaraq verilən "Aşıq Cəfər əlində saz, balabançı ilə çuxalarını çıxarıb durdular ayağa" cümləsində balabançının aşıqla yanaşı çalması, onların birgə musiqi yaradıcılığının, birgə sənət əsərinin təqdimatını göstərir. Bu, balabançının musiqi mədəniyyətimizdəki əhəmiyyətini bir daha vurğulayır. Balabançı, yalnız bir musiqiçi deyil, həm də bir sənətkar, bir hekayə danışandır.
Nəticədə, balabançı sözü arxasında gizlənən zəngin məna və tarixi kontekst nəzərə alınmaqla, sadəcə "balaban çalan" deyil, "Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin daşıyıcısı", "musiqinin dili ilə danışan sənətkar", "duyğuların ifaçısı" kimi daha geniş və dəqiq şəkildə izah edilə bilər.