Balağan [əsli fars. “balaxanə” sözündən] sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan maraqlı bir termindir. Əslində, sadəcə "müvəqqəti yüngül tikili" kimi tərif olunmasından daha çox məna və tarixi fon daşıyır.
Keçmişdə, xüsusilə də xalq teatrının çiçəkləndiyi dövrlərdə, balağanlar açıq havada, tamaşaçıların toplaşdığı meydanlarda, ya da geniş sahələrdə qurulan, əsasən taxtadan hazırlanmış müvəqqəti səhnələr idi. Bu səhnələr sadəcə tamaşaların oynanıldığı yer deyil, həm də həmin dövrün sosial həyatının bir parçası, rəngarəng mədəni hadisələrin mərkəzi idi.
Balağanın konstruksiyası olduqca sadə olsa da, onun əhəmiyyəti böyük idi. Müvəqqəti xarakteri, həm də onun sökülüb-yığılmasının asanlığını, yerinin dəyişdirilməsinin rahatlığını göstərirdi. Bu xüsusiyyət, tamaşaların müxtəlif yerlərdə, müxtəlif tamaşaçılar üçün təşkilinə imkan verirdi. Balağan, əslində, səyyar teatrın simvolu idi, xalqın teatr sənətinə olan yüksək marağını və teatrın həyatda tutduğu yeri əks etdirirdi.
Müasir dövrdə "balağan" termini daha geniş mənada, qeyri-rəsmi, müvəqqəti və ya nizamsız qurulmuş hər hansı bir tikilini ifadə etmək üçün də istifadə olunur. Ancaq sözün əsl mənasını, tarixi kontekstini bilmək, onun əsl gözəlliyini və mədəni əhəmiyyətini dərk etməyimizə kömək edir. Beləliklə, "balağan" sadəcə bir söz deyil, Azərbaycan mədəniyyətinin bir parçası, tarixin səhifələrindən gələn bir mirasdır.