Basbas (is. məh.) – Yaş meyvələri və ya yağlı dənələri sıxmaq, onlardan suyu və ya yağı çıxarmaq üçün istifadə edilən bir alətdir. Sadəcə "çənçərə" kimi təsəvvür etmək yanlış olardı, çünki basbasın konstruksiyası və istifadəsi müxtəlif ola bilər. Tarix boyu və müxtəlif regionlarda müxtəlif materiallardan (taxta, daş, metal) hazırlanmış basbas növləri mövcud olmuşdur.
Kənd təsərrüfatında və ərzaq sənayesində əsasən üzüm şirəsini çıxarmaq üçün üzüm basbasları, zeytun yağını çıxarmaq üçün zeytun basbasları, həmçinin müxtəlif meyvə və tərəvəzlərin şirəsini almaq üçün istifadə olunur. Basbasların quruluşu sıxılacaq materialın növündən asılı olaraq dəyişir; bəziləri sadə konstruksiyalı, bəziləri isə daha mürəkkəb mexanizmlərə malik ola bilər. Tarixi mənbələr əvvəllər əl ilə işlədilən sadə basbaslardan tutmuş, sonralar daha mürəkkəb mexaniki və ya hətta elektrikli basbasların istifadəsinə qədər olan bir inkişaf prosesini göstərir.
Basbasın mədəniyyətimizdə də özünəməxsus yeri vardır. Xalqımızın həyatında, xüsusilə də kənd təsərrüfatında mühüm rol oynayan bu alət, ənənəvi üsullarla üzüm şirəsi, meyvə şirələri və bitki yağlarının istehsalında əsas vasitə olmuşdur. Beləliklə, basbas sadəcə bir alət deyil, həm də qədim ənənələrimizin, mədəni irsimizin ayrılmaz bir hissəsidir.
Müasir dövrdə, texnologiyanın inkişafı ilə daha müasir və effektiv şirə və yağ çıxarma üsulları meydana çıxsa da, basbasın özünəməxsus yeri və əhəmiyyəti hələ də qalmaqdadır. Xüsusilə, ənənəvi üsullarla hazırlanan məhsulların dad və keyfiyyətini qorumaq üçün bəzi istehsalçılar hələ də basbaslardan istifadə edirlər. Beləliklə, basbas yalnız keçmişin bir əşyası deyil, həm də bu günün və gələcəyin bir hissəsidir.