izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Başdüymük sözü, Azərbaycan dilində əsasən söhbət əyləncə və ya hər hansı bir maraqlı fəaliyyətlə məşğul olmaqdan gedəndə işlənən bir sifətdir. Sözün kökü "baş" və "dümük" sözlərindən əmələ gəlib. "Baş" burada "qarışmaq", "məşğul olmaq" mənasında işlənərək fəaliyyətin insanı tamamilə əhatə etdiyini bildirir. "Dümük" isə "çoxluq", "bolçuluq" mənasında işlənir və bu məşğuliyyətin həddindən artıq olmasına işarə edir. Beləliklə, başdüymük olan şəxs özünü tamamilə bir işə, əsasən də əyləncəli bir işə həsr edir, başqa hər şeyi unudur.

Bu mənada başdüymük olmaq, həm müsbət, həm də mənfi mənalarda istifadə oluna bilər. Müsbət mənada, sevilən bir işə tam həvəslə və ehtirasla yanaşmaq, ona tam qərq olmaq mənasını verir. Məsələn, başdüymük bir rəssam günlərlə rəsm əsəri üzərində çalışır və ətrafındakı hər şeyi unudur. Mənfi mənada isə bu söz həddindən artıq əyləncəyə və ya mənasız işlərə batmaq, məsuliyyətlərdən yayınmaq kimi anlam daşıya bilər. Məsələn, imtahanlar yaxınlaşsa da, başdüymük bir tələbə oyuna və ya sosial mediaya vaxt ayırır.

Maraqlı bir məqam odur ki, "başdüymük" sözü daha çox məcazlı mənada işlənilir və hər hansı bir konkret fəaliyyətə deyil, ümumilikdə bir vəziyyəti ifadə edir. Yəni, insanın nə ilə məşğul olduğunu bilmədən yalnız onun həmin məşğuliyyətə tamamilə qərq olduğunu bildiririk. Sözün bu məcazlı istifadəsi onun canlılığına və ifadəliliyini artırır.

Ümumiyyətlə, "başdüymük" sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının gözəl nümunələrindən biri olub, dilə özünəməxsus bir rəng qatır və mürəkkəb bir vəziyyəti sadə və anlaşıqlı şəkildə ifadə etməyə imkan verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz