Başıqapazlı sözü Azərbaycan dilində əsasən kimsənin daim əzilən, təhqir olunan, köməksiz, müdafiəsiz, yazıq, fağır, məzlum, bədbəxt və aciz vəziyyətdə olduğunu ifadə edir. Bu, sadəcə bir vəziyyətin təsviri deyil, həm də üzərində haqsızlıq edilən, öz hüquqlarını qoruya bilməyən bir insanın təsvirini verir. Sözün kökündə olan "baş" və "qapaz" komponentləri bir-birinə zidd mənaları birləşdirir. "Baş" güc, nüfuz, liderlik və ya ən azından müəyyən bir mövqedən bəhs edərsə, "qapaz" isə əksinə, qapalı, məhdud, əsir vəziyyəti bildirir. Beləliklə, "başıqapazlı" bu iki zidd anlayışın bir arada mövcudluğunu, gücsüzlüyün və acizliyin hakim olduğunu ifadə edərək, şəxsin çarəsizliyini vurğulayır.
Başıqapazlı insan yalnız fiziki cəhətdən zəif və köməksiz olmaya bilər. O, həmçinin sosial cəhətdən də məhrum, təcrid olunmuş və cəmiyyətin diqqətindən kənarda qalmış ola bilər. Onun həyatında haqsızlıq, təzyiq və təhqir davamlı olaraq özünü göstərə bilər. Bu söz, insanın həyatının mənfi tərəflərini, ədalətsizliyin və qeyri-bərabərliyin nəticələrini qabarıq şəkildə əks etdirir. Başıqapazlı yalnız bir status deyil, həm də bir vəziyyətin sosial və psixoloji təzahürünü ifadə edir.
Başıqapazlı termininin istifadəsi, insanın həyatında olan çətinliklərə, ədalətsizliyə və köməksizliyə diqqət çəkməklə yanaşı, həm də müəyyən dərəcədə rəhmət və həssaslığı ifadə edə bilər. Çünki bu söz, həmin şəxsin aciz və müdafiəsiz vəziyyətini vurğulayaraq, ona qarşı daha diqqətli və anlayışlı olmağı tələb edir. Sözün kontekstdən asılı olaraq, acıq-aşkar tənqid və ya mərhəmət ifadə edə bilməsi də maraqlıdır.