Baştaxtası: Qəbirüstü abidələrin ən qədim və geniş yayılmış növlərindən biri olan baştaxtası, adından da göründüyü kimi, qəbrin baş tərəfinə qoyulan ağacdan hazırlanmış bir nişangahdır. Sadəcə bir taxta parçası olaraq deyil, əcdadlara, yaxınlara duyulan hörmətin, xatirənin əbədiləşdirilməsinin simvoludur. Bu nişangahın formasının, ölçülərinin, üzərindəki naxışların və yazının müxtəlifliyi, həm də qəbrin sahibi haqqında məlumatlar verməkdə əhəmiyyətli rol oynayır.
Tarix boyu baştaxtaları müxtəlif materiallardan - ağacdan əlavə, daşdan, metallardan da hazırlanmışdır. Lakin ağac, əlçatanlığı və işlənməsinin nisbətən asanlığı səbəbindən ənənəvi olaraq daha çox seçilmişdir. Baştaxtasının formasına gəldikdə, sadə düzbucaqlıdan, xaç formasına, daha mürəkkəb naxışlar və oymaları ilə bəzədilmiş formalara qədər geniş çeşidlilik müşahidə olunur. Bu formalar, mədəniyyətlərə, inanclara və sosial statuslara görə dəyişir.
Baştaxtasının üzərində adətən vəfat edənin adı, soyadı, doğum və vəfat tarixləri yazılır. Bəzi hallarda isə, həyatının əsas məqamlarını, əldə etdiyi uğurları əks etdirən qısa yazılar, dini rəmzlər, ya da ailənin gerbi həkk olunur. Beləliklə, baştaxtası sadə bir göstərici deyil, həm də bir ailənin tarixini, əcdadlarının xatirəsini qoruyub saxlayan, nəsildən-nəslə ötürülən kiçik bir abidə rolunu oynayır. Hazırda da baştaxtaları, özünün sadəliyi və mənalılığı ilə, qəbiristanlıq mədəniyyətimizin ayrılmaz bir hissəsidir.
Baştaxtasının tədqiqi, sosial antropologiya, tarix və etnoqrafiya sahələrində də qiymətli məlumatlar təqdim edir. Müxtəlif dövrlərə aid baştaxtalarının təhlili, həmin dövrlərin mədəniyyəti, adət-ənənələri, sənətkarlığı haqqında dəyərli məlumatlar verir. Beləliklə, baştaxtası sadə bir qəbir nişanı olmaqdan kənara çıxaraq, tarixin, mədəniyyətin və insan həyatının əbədiyyətə uzanan bir parçası halını alır.