Bayağılaşdırılmış sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "təhrif olunacaq dərəcədə sadələşdirilmiş, bəsitləşdirilmiş, qabalaşdırılmış; bayağı şəklə salınmış" kimi izah olunur. Lakin bu izah, sözün bütün çalarlarını tam əhatə etmir. Daha dəqiq və geniş bir izah vermək üçün bayağılaşdırılmış sözünün mənasını fərqli aspektlərdən araşdıraq.
Əsasən, "bayağılaşdırılmış" bir şeyin əsl dəyərini, zənginliyini, incəliklərini itirərək sadə, adi və hətta təhrif olunmuş bir hala çevrilməsini bildirir. Bu proses, həm məzmun, həm də forma baxımından baş verə bilər. Məsələn, mürəkkəb bir ədəbi əsərin sadələşdirilmiş, uşaqlar üçün nəşr edilən versiyası bayağılaşdırılmış sayıla bilər, çünki orijinal əsərin incəlikləri, simvolizmi, ədəbi üslubu itirilmişdir.
Sözün "qabalaşdırılmış" elementi, bayağılaşdırmanın qəsdən, keyfiyyəti aşağı salmaq məqsədilə edilməsini vurğulayır. Yəni, bayağılaşdırma prosesi sadəcə olaraq məzmunu anlamağı asanlaşdırmaq üçün deyil, bəlkə də onu ucuzlaşdırmaq, dəyərini azaltmaq üçün həyata keçirilir. Bu, xüsusən kütləvi istehsal olunan məhsullar, populyar mədəniyyət əsərləri və ya ideyalar üçün aktualdır.
Maraqlı bir tərəfi də ondan ibarətdir ki, "bayağılaşdırılmış" sözünün təsiri kontekstdən asılıdır. Bir şey bir qrup insan üçün bayağılaşdırılmış ola bilər, digər qrup üçün isə tam əksinə, əlçatan və anlaşıqlı hala gətirilmiş sayıla bilər. Beləliklə, "bayağılaşdırılmış" subyektiv bir qiymətləndirməni də özündə əks etdirir.
Nəticə olaraq, "bayağılaşdırılmış" sözü sadəcə sadələşdirməni deyil, həm də dəyərin itirilməsini, təhrif olunmanı, qəsdən keyfiyyətin aşağı salınmasını əhatə edən daha geniş və mürəkkəb bir prosesi ifadə edir. Bu prosesin nə dərəcədə mənfi qiymətləndirilməsi isə kontekstdən və subyektiv baxış bucağından asılıdır.