izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Qırxın sözü, Azərbaycan dilində əsasən "qırxım" sözünün sinonimi kimi işlənir və əsasən kənd təsərrüfatı ilə bağlı bir kontekstdə istifadə olunur. Ancaq "qırxım"dan fərqli olaraq, "qırxın" daha çox biçilməmiş, yəni hələ tam yetişməmiş, ancaq biçilməyə hazır vəziyyətdə olan taxıl sahəsinə, yaxud da digər bitkilərə aid edilir. Belə ki, qırxım, artıq biçilmiş və ya biçilməkdə olan məhsulu ifadə edərsə, qırxın hələ biçilməmiş, lakin biçilmə vaxtı gəlmiş bitkilərə aiddir. Bu fərq, sözlərin istifadə sahəsini məhdudlaşdırır və hər birinin özünəməxsus kontekstdə işlədilməsini tələb edir.

Daha geniş izah etmək istəsək, "qırxın" sözü ilə ifadə olunan mənzərə, yaşıl dalğalar halında, tam yetişməmiş, lakin saralmaya başlamış, biçilməyə hazır taxıl və ya digər bitki örtüyünün geniş bir sahəsini canlandırır. Bu, həmçinin, bol məhsul gözləntisini və yaxınlaşan biçin vaxtının əlamətlərini də özündə əks etdirir. Kənd həyatının əsasını təşkil edən bu prosesin təsvirinə "qırxın" sözü daha yığcam və poetik bir yanaşma təklif edir.

Maraqlı bir məqam da budur ki, "qırxın" sözünün istifadəsi, bəlkə də, daha çox şifahi dilə, dialektlərə xasdır. Yazılı ədəbiyyatda istifadəsi daha az rast gəlinir. Bunun səbəbi, ehtimal ki, "qırxım" sözünün daha geniş yayılmış və qəbul edilmiş sinonimi olmasıdır. Lakin, "qırxın" sözü öz unikal kölgəsini və məna çalarını qoruyub saxlayır, dillərimizin zənginliyini nümayiş etdirir.

Ümumiyyətlə, "qırxın" sözü, sadəcə "qırxım"ın sinonimi olmaqdan daha çox, kənd həyatının ətirli və poetik bir tərəfini əks etdirən, biçin öncəsi mənzərənin həssas bir təsviridir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz