Mələmə sözü Azərbaycan dilində "mələmək" fellərinin isim formasından əmələ gəlmişdir. Əsas mənası, bir şeyin, xüsusilə də hər hansı bir əşyanın, hadisənin və ya xəbərin yayılması, yayılmasına səbəb olan hərəkət və ya prosesdir. Bu yayılma prosesi gizli, fısıltı ilə, bəzən də qəsdən və ya qeyri-qəsdən, şayiə şəklində ola bilər. Sözün mənası kontekstdən asılı olaraq "şayiə", "fısıltı", "xəbər" kimi də başa düşülə bilər. Mələmə, sadəcə bir məlumatın yayılmasını deyil, həm də onun təsirini, ehtimal ki, mənfi nəticələrə gətirə biləcək təsirini də əhatə edə bilər.
Misal olaraq verilən S.S.Axundov nümunəsində "Qızıl inəyin mələməsi Qızxanımın qulağına çatdı" cümləsində "mələmə" sözü Qızıl inəyə dair şayiənin, xəbərin Qızxanımın qulağına çatması mənasını verir. Bu məlumatın necə yayıldığı, necə yayıldığına görə nəticələrinin hansı olacağı haqqında məlumat verilməsə də, kontekstdən "mələmə"nin qəsdən və ya qəsdsiz olaraq yayılmış şayiə mənasını anlamaq mümkündür. Şayiənin özü həm mənfi, həm də müsbət ola bilər; ancaq "mələmə" sözünün özü daha çox mənfi konnotasiya daşıyır, çünki yayılan məlumatın mənfi nəticələrə səbəb olacağını ehtimal etdirir.
Lüğətlərdə "mələmə" sözünün "şayiə", "fısıltı" və ya "xəbər" kimi tərcümələri olsa da, bu tərcümələr sözün bütün imkanlarını tam əhatə etmir. "Mələmə" sözünün əsas xüsusiyyəti onun yayılma prosesini və onun potensial nəticələrini vurğulamasıdır. Bu səbəbdən, sözün mənasını izah edərkən onun kontekstdən asılı olaraq müxtəlif çalarlarını da nəzərə almaq lazımdır.
Qısaca, "mələmə" sözünün tam və dəqiq mənasını vermək üçün "bir şeyin gizli, fısıltı ilə və ya qəsdən yayılması, yayılma prosesi və onun potensial nəticələri" kimi bir tərif vermək daha düzgün olardı. Bu tərif həm sözün etimologiyasını, həm də onun müxtəlif kontekstlərdə necə işləndiyini əks etdirir.