izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Mixi (fars. مَخْطوط, maxṭūṭ – "yazılmış", "əlyazma" sözündən törəmişdir) sifat olaraq əsasən qədim qərb Asiya yazısı növü olan və gil lövhələrə, daşlara və digər sərt səthlərə mıxşəkilli işarələr vurmaqla yazılmış yazı üslubunu ifadə edir. Bu, klinoxətt (cuneiform) yazısının Azərbaycan dilindəki tərcüməsidir. "Mixi xətt" ifadəsi daha çox bu yazının mahiyyətini əks etdirir.

Mixi xətt, Assuriya, Babilistan və qədim İran kimi Mesopotamiya və onun ətraf bölgələrindəki sivilizasiyalar tərəfindən istifadə olunmuşdur. Yazı işarələrinin mıxşəkilli olması onların adi alətlərlə – uclu qamış qələmləri və ya digər iti əşyalarla sərt səthlərə vurulması ilə əlaqədardır. Bu işarələr piktoqrafik (şəkil yazısı) mənşəli olsa da, sonralar fonetik və ideoqrafik elementləri də özündə birləşdirmişdir. Yəni, həm sözləri, həm də fikirləri bildirməyə imkan verən inkişaf etmiş bir yazı sistemi olmuşdur.

Müasir Azərbaycan dilində "mixi" sözü daha çox tarixi kontekstdə, qədim yazıları təsvir edərkən işlədilir. Məsələn: "Arxeoloqlar qədim şəhərin qalıqları arasında mixi xətlə yazılmış gil lövhələr tapdılar." və ya "Mixi yazısı insanlığın yazı tarixində mühüm yer tutur." kimi cümlələrdə istifadə olunur. Sözün "yazı" mənası da nəzərə alınmaqla, onun təkbaşına işlədilməsi də mümkündür: "Bu, qədim mixidir."

Qeyd etmək lazımdır ki, "mixi" sözü fars dilindən mənşəli olsa da, Azərbaycan dilində özünəməxsus leksik-semantik çalarlar qazanmış, termin kimi sabitləşmişdir. Bu terminin elmi ədəbiyyatda və tarixi araşdırmalarda düzgün və dəqiq şəkildə işlədilməsi vacibdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz