Murdarlamaq: f. Bu fellə əlaqədar olaraq Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərindəki təriflər qısadır və mənasını tam əhatə etmir. Daha dəqiq və geniş bir izah təqdim etmək üçün aşağıdakıları nəzərə almaq lazımdır:
1. Məcazi olmayan mənası: Murdarlamaq əsasən "murdar etmək" mənasını verir. Lakin burada "murdar" sözünün hansı mənasında işləndiyi dəqiqləşdirilməlidir. Çünki "murdar" sözü müxtəlif mənalarda işlənə bilir: dini baxımdan təmiz olmayan, çirkli, iyrənc, pis, əxlaqsız və s. Beləliklə, murdarlamaq həm dini mənada təmiz olmayan hala salmaq (məsələn, qurban kəsmə qaydalarına əməl etməməklə əti murdar etmək), həm də fiziki olaraq çirkləndirmək (məsələn, əşyaları çirkləndirmək), həm də məcazi mənada əxlaqsızlaşdırmaq, pisləşdirmək kimi anlaşıla bilər. Məsələn:
- "O, ətə toxunaraq onu murdarladı." (dini mənada)
- "Qar yağışı həyəti tamamilə murdarladı." (fiziki mənada)
- "Bu xəbər onun nüfuzunu murdarladı." (məcazi mənada)
2. Məcazi mənası: Lüğətdə göstərilən "gəbərtmək, öldürmək" mənası daha çox metaforik bir istifadədir. Bu mənada "murdarlamaq" daha çox "tamamilə məhv etmək", "qəti şəkildə zərər vermək", "dəyərsizləşdirmək", "itirmək" kimi anlaşılmalıdır. Bu mənada, hədəf fiziki ölüm deyil, daha çox mövcudluğun, dəyərin və ya nüfuzun məhv edilməsidir. Məsələn:
- "Bu qərar şirkətin gələcəyini murdarladı." (dəyərsizləşdirdi)
- "Xəstəlik onun sağlamlığını murdarladı." (ciddi zərər vurdu)
Etimologiya: "Murdarlamaq" sözü "murdar" fel kökünə "-lamaq" şəkilçisinin artırılması ilə əmələ gəlmişdir. "-lamaq" şəkilçisi hərəkət və ya proses bildirən fellər yaradır. "Murdar" sözünün etimologiyası isə farscadan götürülmüşdür.
Cümlədə işlənməsi: "Murdarlamaq" sözü həm müsbət, həm də mənfi kontekstdə işlənə bilər, lakin daha çox mənfi mənalarda işlədilir. Cümlədə işlənməsi zamanı kontekst sözün dəqiq mənasını müəyyən etməkdə vacib rol oynayır. Yuxarıda verilən nümunələr sözün müxtəlif kontekstdə necə işlədildiyini göstərir.