izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Umsutma feili olan "umsutmaq"dan törəmə bir isimdir. Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında "umsutmaq" həm fiziki, həm də metaforik mənalarda işlənən bir feldir. Əsas mənası “səssiz qalmaq, danışmamaq, susmaq” deməkdir. Lakin bu susma sadəcə səssizlik deyil, iç dünyada gedən bir prosesi, bir həyəcanı, kədəri, qorxunu, və ya düşüncəni əks etdirir. Umsutma, sadəcə dilin susması deyil, bədənin, ruh halının da susmasıdır. Bir növ iç dünyanın özünə qapanmasıdır.

Umsutmanın kontekstə görə fərqli çalarları ola bilər. Məsələn, qəfil bir hadisədən sonra yaranan şok vəziyyətinin nəticəsi olaraq yaranan umsutma ilə uzunmüddətli bir kədər və ya ümidsizlik nəticəsində meydana çıxan umsutma arasında səmimi bir fərq vardır. Birinci halda umsutma müvəqqəti, ikinci halda isə daha davamlı və dərin bir haldır.

Umsutma sözü ədəbiyyatda geniş istifadə olunur və şairlər, yazıçılar tərəfindən personajların daxili aləmini, emosional vəziyyətini ifadə etmək üçün vasitə kimi işlədilir. Mürəkkəb psixoloji portretlərin yaradılmasında umsutma təsvirinin böyük rolu vardır. Məsələn, "Qəhrəmanın umsutması onun daxili mübarizəsinin dəlili idi" və ya "Sükut, yəni umsutma həqiqətin ən aydın ifadə forması idi" kimi cümlələrdə umsutma fərqli mənalar daşıyır.

Etimoloji baxımdan "umsutma" "umsutmaq" felindən "ma" şəkilçisinin əlavə olunması ilə əmələ gəlmişdir. "Umsutmaq" felinin kökü və mənşəyi haqqında müxtəlif fərziyyələr var olsa da, əsas mənası səssiz qalmaq, susmaqdır. Bu sözün Azərbaycan dilində uzun müddətdir istifadə olunduğu və zəngin məna çalarlarına malik olduğu aydındır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz