Axsaqulaq, Azərbaycan mətbəxinin dadlı və qoxulu bir ləzzətidir. Adi qatıqdan fərqli olaraq, özünəməxsus tərkibi və hazırlanma üsulu ilə seçilir. "Axsaqulaq" adı özü də maraqlıdır, əslində onun necə adlandırıldığının dəqiq bir izahı yoxdur, ancaq adı ilə dadı arasında bir əlaqə axtarmaq olar.
Əsasən, yağ və sarımsağın bol istifadəsi ilə hazırlanır. Qatıq əsas tərkib hissəsi olub, yağın əlavə edilməsi ona xüsusi bir kremlilik və doygunluq verir. Sarımsağın isə əlavəsi ətirli və pikant bir dad yaradır. Bəzi regionlarda axsaqulağa əlavə olaraq müxtəlif otlar, ədviyyatlar və ya hətta qovrulmuş qoz-fındıq əlavə edilərək dadı zənginləşdirilir. Bu da axsaqulağın regional variantlarının mövcudluğunu göstərir.
Hazırlanması olduqca sadədir: qatıq, yağ və sarımsağın qarışdırılması ilə əldə edilir. Ancaq sadəliyinə baxmayaraq, axsaqulaq zəngin dadı və ətri ilə seçilir. İsti yay günlərində sərinlədici bir yemək kimi, qış günlərində isə dadlı və qidalı bir atıştırmalık kimi qəbul edilir. Axsaqulaq, Azərbaycan kənd mətbəxinin ənənəvi və sevilən yeməklərindən biri olaraq nəsillər boyu davam edən bir kulinar irsimizin təcəssümüdür.
Axsaqulağın adı ilə bağlı maraqlı fərziyyələr də mövcuddur. Bəziləri adın, yeməyin qatıq və yağın qarışığı ilə əldə edilən xüsusi qatı və yağlı toxumasına işarə etdiyini düşünürlər. Digər bir fərziyyə isə adın, yeməyin əvvəlcə yalnız axşam yeməyi kimi istifadə edilməsindən qaynaqlandığını irəli sürür. Hər iki fərziyyə də maraqlı olsa da, adın mənşəyi haqqında dəqiq bir məlumat yoxdur.