Ayazıtmaq felinin əsas mənası, bir şeyin şiddətli soyuq, ayaz və ya şaxtaya məruz qalması nəticəsində soyuması, dondurulmasıdır. Sadəcə "ayaza vermək" və ya "şaxtaya vermək" deyimlərindən daha geniş bir məna kəsb edərək, prosesin nəticəsini – soyuma və ya dondurma hadisəsini ön plana çıxarır.
Bu proses təkcə cansız əşyalar üçün deyil, həm də canlılar üçün də istifadə oluna bilər. Məsələn, “quşlar ayazıtdılar” deyəndə, quşların şiddətli soyuqdan əziyyət çəkdiyini və hətta donma təhlükəsi ilə üzləşdiyini ifadə edirik. Beləliklə, “ayazıtmaq” sözü cansız və canlı varlıqlar üçün soyuma və dondurma prosesini təsvir edən daha poetik və ifadəli bir sözdür.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "ayaz" və "-ıtmaq" şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəldiyini görərik. "-ıtmaq" şəkilçisi isə bir prosesi və ya hərəkəti ifadə edir. Ona görə də "ayazıtmaq" sözü, yalnız soyumağı və ya dondurulmağı deyil, həm də bu prosesə səbəb olan şiddətli soyuğun təsirini daha güclü və canlı şəkildə ifadə edir.
Ümumilikdə, "ayazıtmaq" sözü Azərbaycan dilinin zənginliyini və ifadə imkanlarını nümayiş etdirən, sadə sözlərin verə bilmədiyi incəlikləri özündə əks etdirən bir sözdür. Onun istifadəsi mətnlərə daha rəngarənglik və canlılıq qatır.