Azər (fars.) - Odda xidmət göstərən mələk. İran mifologiyasında və bəzi digər Şərq mədəniyyətlərində mühüm yer tutan, odun və istilik ruhlarının qəyyumu olan bir varlıqdır. Adətən, yüksək səviyyəli, qüdrətli bir mələk olaraq təsvir edilir və atəşin nəzarətini, yandırıcı qüvvəsini və təmizləyici təsirini özündə cəmləşdirir. Azər, yalnız odla bağlı hadisələrə deyil, həmçinin dəmirçiliyə, metallurgiyaya, sənətkarlığa və hətta bəzi hallarda, günəşə də bağlı ola bilər.
Onun obrazı əfsanələrdə, ədəbi əsərlərdə və incəsənətdə müxtəlif yollarla təsvir olunsa da, əsas mahiyyəti odun müqəddəsliyi və gücü ilə bağlıdır. Bəzi təsvirlərdə Azər, qorxunc və qüdrətli bir varlıq kimi görsənsə də, digərlərində isə xeyirxah, insanlara kömək edən bir mələk kimi təqdim olunur. Bu fərqli təsvirlər, Azərin əhatə etdiyi geniş simvolik mənaları əks etdirir - həm yaxşı, həm də pis, həm qorxulu, həm də faydalı.
Azərin adı, Azərbaycan toponiminin əsasını təşkil etməsi baxımından da xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu, ölkəmizin tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı olan əfsanələr və rəvayətlərin zənginliyini göstərir. Azərbaycan adı ilə bağlı müxtəlif nəzəriyyələr mövcud olsa da, Azər adı ilə əlaqələndirilməsi, ölkənin adı ilə od və atəş arasında olan mövcud əlaqəni daha yaxşı başa düşməyə kömək edir.
Beləliklə, Azər adı, sadəcə olaraq "oda xidmət göstərən mələk" mənasından daha geniş bir məna daşıyır. Bu ad, zəngin simvolik yükü, mifoloji əhəmiyyəti və Azərbaycan tarixi ilə bağlılığı ilə maraqlı və tədqiq olunmağa layiq bir mövzudur.