izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Banlaşmaq sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında xüsusi bir yer tutur. Sadəcə "hamı birdən səs-səsə verib banlamaq" kimi qısa bir izahla kifayətlənmək, bu sözün ifadə etdiyi canlılığı və duyğunu tam əks etdirməz. Banlaşmaq, birdən-birə başlayan və eyni vaxtda səslənən səslərin yaratdığı güclü, hətta bir qədər dəhşətli təsiri ifadə edir. Bu, nəinki ağız-ağıza verilən qışqırıqlar, həmçinin, təbii səslərin, məsələn, quşların, heyvanların və ya hətta təbii hadisələrin səs-küyünün birdən və eyni vaxtda güclənməsini də əhatə edir.

Sözün kökü olan "ban" (banlamaq) öz-özlüyündə güclü, birtərəfli və sərt bir səs ifadə etsə də, "banlaşmaq" bu səsin kütləvi halını, çoxlu sayda səsin birləşərək yaratdığı qüdrətli və təsirli ses dalğasını təsvir edir. Bu, bir xorozun banlaması ilə bir neçə onlarla xorozun eyni anda banlaması arasındakı fərq qədər əhəmiyyətlidir. İkinci halda, tək bir xorozun banlaması yalnız bir səsdirsə, xorozların banlaşması güclü, təsirli və yadda qalan bir hadisəyə çevrilir.

Misal olaraq, xorozların banlaşması təkcə səsin birləşməsini deyil, həm də onların davranışlarının sinkronlaşmasını ifadə edir. Bu, təbiətdə rast gəlinən, lakin nadir hallarda müşahidə olunan bir hadisədir və "banlaşmaq" sözü bu nadirliyi, təsirini və möhtəşəmliyini özündə əks etdirir. Beləliklə, "banlaşmaq" sadəcə bir söz deyil, təbiətin gücünü və harmoniyasını ifadə edən, ədəbiyyatda və gündəlik dil istifadəsində böyük estetik dəyərə malik canlı və rəngarəng bir termindir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz