izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ərsinləmə (ərsinləmək fellərindən törəmiş isim): Ərsinləmə, əsas mənası "sarsıntı, tərpənmə, titrəmə" olsa da, kontekstə görə bir neçə əlavə məna çalarını özündə ehtiva edən zəngin bir sözdür. Sadəcə fiziki bir titrəməni ifadə etməməklə yanaşı, daha geniş mənada emosional, psixoloji və hətta sosial sarsıntıları da ifadə edə bilər.

Fiziki mənada, "ərsinləmə" bir cismin zəif və tez-tez təkrarlanan sarsıntı və ya titrəməsi deməkdir. Məsələn, zəlzələnin zəif təsiri nəticəsində binanın ərsinləməsi, ya da yaralı bir heyvanın bədəninin ərsinləməsi kimi hallarda istifadə olunur. Bu mənada, söz "titremə", "sarsıntı", "rəqs" kimi sözlərlə sinonim ola bilər, lakin "ərsinləmə"nin daha zəif və davamlı bir hərəkəti ifadə etdiyi hiss olunur.

Daha geniş mənada isə "ərsinləmə" emosional və ya psixoloji bir vəziyyəti təsvir etmək üçün də işlədilə bilər. Məsələn, "qorxudan ərsinləmək", "həyəcandan ərsinləmək" ifadələrində olduğu kimi, şiddətli duyğuların bədənə təsirini və əks olunmasını bildirir. Bu halda, "ərsinləmə" "təlaş", "dəhşət" kimi sözlərlə də əlaqələndirilə bilər, lakin daha incə və gizli bir təsiri ifadə edir.

Bəzi hallarda isə "ərsinləmə" sosial və ya siyasi bir vəziyyətin qeyri-sabitliyini, sarsıntılılığını ifadə edə bilər. Məsələn, "ölkənin iqtisadi ərsinləməsi", "cəmiyyətin əxlaqi ərsinləməsi" ifadələrində, davamlı və əhəmiyyətli dəyişikliklərin və ya böhranların yaratdığı qeyri-sabitliyi təsvir edir. Bu mənada "ərsinləmə" sözü "qeyri-sabitlik", "çırpınma", "sarsıntı" kimi sözlərlə sinonim kimi istifadə oluna bilər.

Beləliklə, "ərsinləmə" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir, lakin hər halda, zəif, tez-tez təkrarlanan və ya davamlı bir hərəkəti, qeyri-sabitliyi və ya narahatlığı ifadə edir. Bu sözün ifadə etdiyi incəlik və çoxmənalılıq onu Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının maraqlı nümunələrindən birinə çevirir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz