Əvvəl-axır zərfi, "gec-tez", "sonda", "nəhayət", "bir gün mütləq" mənalarında işlənir. Bu söz, hadisənin baş verməsinin zaman baxımından qeyri-müəyyənliyini, lakin baş verməsinin qaçılmaz olduğunu bildirir. Zamanın konkret müddətini göstərməsə də, hadisənin mütləq baş verəcəyinə dair güclü bir inamı ifadə edir.
Qrammatik cəhətdən, "əvvəl-axır" zərfi cümlədə müxtəlif yerlərdə işlənə bilər və cümlədəki məsdər və ya fellə əlaqəli olaraq hadisənin gələcəkdə baş verəcəyini ifadə edir. Məsələn, "Əvvəl-axır başa düşəcəksən" cümləsində "əvvəl-axır" zərfi "başa düşəcəksən" felini zamanca qiyabi, lakin baş verməsinin qaçılmaz olduğunu vurğulayır.
Ədəbiyyatda "əvvəl-axır" zərfinin işlənmə tərzləri də çox maraqlıdır. Bəzi hallarda təkid və səbrsizlik ifadə etmək üçün işlənərək sözlərin emosional səviyyəsini yüksəldir. Digər hallarda isə, müəyyən bir hadisənin gec-tez baş verməsinə dair fikri zərifcə və səbirli bir şəkildə ifadə edir. Misal olaraq, Q.Zakirin sitat gətirilən misalında olduğu kimi, müəyyən bir nəticənin qaçılmazlığı təsvir edilir.
Ümumiyyətlə, "əvvəl-axır" zərfi, Azərbaycan dilinin ifadə vasitələrinin zənginliyini və müxtəlif mənəvi çalarları ifadə etmək imkanlarını göstərən maraqlı bir leksik vahiddir. Onun işlənmə səviyyəsi müəllif tərəfindən seçilən stil və emosional səviyyədən asılı olaraq dəyişir.