Naxoşlatma (naxışlatma kimi də işlənir) sözü "naxışlatmaq" felindən törəmiş bir isimdir. Lüğətlərdə sadəcə "naxışlatmaq" feli ilə əlaqələndirilməsi, sözün zəngin məna potensialını tam əks etdirmir. Əslində "naxışlatma" bir neçə mənada işlənə bilər və bu mənalar kontekstdən asılıdır.
Birinci məna, əsas və ən çox yayılmış məna, xəstəliyə, yaxud pis vəziyyətə salmaq, sağlamlığı pozmaq, narahat etmək, əzab vermək mənasındadır. Bu mənada "naxışlatma" sözü, xəstəlik törədiciləri ilə əlaqədar ola bilər (məsələn, virusların naxoşlatma təsiri) və ya hansısa bir amilin insanın fiziki və ya psixoloji vəziyyətinə mənfi təsirini bildirə bilər (məsələn, soyuq havanın naxoşlatma təsiri, stresli işin naxoşlatması). Misal: Soğuyan hava ağır naxoşlatmaya səbəb oldu.
İkinci məna, daha az işlənsə də, bir şeyin və ya hadisənin xoşagəlməz, narahatedici təsirini bildirə bilər. Bu halda, fiziki xəstəlikdən daha çox, psixoloji narahatlıq, üzgünlük və bənzəri hallar nəzərdə tutula bilər. Misal: Bu xəbər onu dərin bir naxoşlatmaya saldı.
Üçüncü məna, ədəbi dilin üstünlük təşkil etdiyi bir kontekstdə, şirinliyin, həddindən artıq şirinliyin, acıqlı və ya xoşagəlməz hiss doğuran bir təsiri ifadə etmək üçündə istifadə oluna bilər. Bu istifadə daha metaforik xarakter daşıyır. Misal: Şirin çayı aşırı naxoşlatma təsiri bağışladı. (burada şirinliyin narahatlıq və ya yuxusuzluq yaratması nəzərdə tutulur).
Sözün mənşəyinə gəldikdə isə, “naxışlatmaq” felinin kökü türk dillərində geniş yayılmış “naxış” (xəstəlik) sözü ilə əlaqələndirilir. "latmaq" əlavəsi isə hərəkət bildirən bir əlavədir və felə hərəkət mənası verir.