Vapor [lat. vapor – “buxar” sözündən] Buxarla işləyən gəmi deməkdir. Termin, əsasən, XIX əsrin ikinci yarısı və XX əsrin əvvəllərində buxar maşınları ilə hərəkət edən gəmilər üçün işlədilirdi. Müasir dilçilikdə "paroxod" sinonimi kimi qəbul olunsa da, "vapor" sözü daha çox tarixi bir kontekstdə, xüsusilə də o dövrün ədəbiyyatında və tarixi mənbələrində rast gəlinir. "Paroxod" termini isə daha ümumi və müasir bir ifadədir.
Sözün etimologiyası latın dilindən gəlməklə, buxarın özü ilə bağlıdır. Buxarın gücündən istifadə edərək hərəkət edən gəmilərə "vapor" adı verilmişdir. "Vapor" sözü birbaşa buxarın fiziki halına işarə edir və buxar qüvvəsinin texnoloji tətbiqini vurğulayır.
Misal cümlələr:
"XIX əsrdə Bakı-Astraxan marşrutu əsasən vaporlar vasitəsilə həyata keçirilirdi." Bu cümlədə "vapor" sözü tarixi kontekstdə, buxar gəmisi mənasında işlənir.
"Ticarət vaporları Xəzər dənizində neft məhsullarını daşıyırdı." Burada "vapor" sözü müəyyən bir funksiyanı yerinə yetirən gəmi növünü ifadə edir.
"Alış-verişçiləri Mavərayibəhri-Xəzərdə; Vaporların malın alıbsatanda görməli imiş." Verilmiş nümunədə olduğu kimi, "vapor" sözü həm də o dövrün ticarət fəaliyyəti ilə əlaqəli mənada işlədilə bilər. Bu isə əşyaların alqı-satqısında iştirak edən buxar gəmilərinin rolunu göstərir.
Qısaca olaraq, "vapor" sözü tarixi bir termin olaraq, buxar qüvvəsi ilə işləyən gəmini ifadə edir və "paroxod" sözünün sinonimi kimi qəbul edilə bilsə də, özünəməxsus tarixi konnotasiyalara malikdir.