izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şüş sözü Azərbaycan dilində əsasən nazik, çevik, asanlıqla əyilən ağac və ya çubuq mənasında işlənir. Lüğətlərdə verilən “nazik ağac, çubuq” tərifi sözün əsas mənasını əks etdirir, lakin onun daha geniş kontekstdə necə işləndiyini tam əhatə etmir. “Şüş” sözü, ölçüləri bəzi hallarda barmaq qalınlığında ola bilən, ancaq həmişə nazik və çevik olan bitki hissələrinə (ağac budaqları, kol zoğları, ot sapları) aid edilir. Bu mənada, sözün həm materiala, həm də formaya aid olduğunu demək olar.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, türk dillərindən gələn bir kökdən törədiyini görərik. Əksər türk dillərində oxşar mənalarda işlənən kök sözlər mövcuddur. Bu kökün əsas mənası "üzərində uzununa çəkilmiş xətt, zolaq" kimi təfsir oluna bilər ki, bu da nazik, uzun və çevik bir cismin görünüşü ilə əlaqədardır. Beləliklə, şüş sözünün mənasında "uzunluğu eninə nisbətən çox olan, nazik və əyilən cisim" tərifini daha əhatəli hesab etmək olar.

Misal olaraq verilən "lobya ləklərinə şüş basdırmaq" ifadəsində, şüş sözü lobya bitkisinin yerə doğru əyilmiş, nazik və çevik saplarını ifadə edir. Bu cümlədə, şüş, lobaya dəstək vermək üçün istifadə edilən bir vasitə kimi təsvir olunur. Başqa bir kontekstdə, “qapının şüşünü düzəlt” kimi bir ifadədə, “şüş” sözü qapının daha möhkəm və dayanıqlı olması üçün istifadə edilən nazik və çevik bir ağac çubuğu, qamış və ya oxşar bir materialı bildirə bilər. Yəni sözün konkret mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir, amma əsas mənası hər zaman nazik, çevik və uzundur.

Qısacası, "şüş" sözü sadəcə "nazik ağac, çubuq" kimi deyil, daha geniş olaraq "nazik, çevik, uzadılmış və asanlıqla əyilən ağac, çubuq, bitki sapı və ya oxşar material" kimi tərif edilməlidir. Sözün istifadə sahəsi kənd təsərrüfatı, inşaat, hətta bəzən gündəlik həyatın müxtəlif sahələrini əhatə edə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz