Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "vərəmləndirmək" sözünün mənası "vərəmlətmək" kimi qeyd olunsa da, bu, mənanın tam əhatəliliyini vermir. Daha dəqiq və geniş bir izah üçün sözün etimologiyasına, istifadə kontekstlərinə və sinonimlərinə nəzər salmaq lazımdır.
"Vərəmləndirmək" sözü "vərəm" kökünə "-ləndirmək" əlavəsindən əmələ gəlmişdir. "Vərəm" sözü isə türk dillərindən gələrək, tuberkuloza (tüberküloz) xəstəliyini ifadə edir. Beləliklə, "vərəmləndirmək" əsasən tüberküloz xəstəliyinə tutulmasına səbəb olmaq, yoluxdurmaq mənasını verir. Lakin bu, yalnız birbaşa yoluxma ilə məhdudlaşmır.
Sözün mənasını genişləndirərək aşağıdakı nüansları da əlavə etmək olar:
- Fiziki olaraq vərəmlə yoluxdurmaq: Bu, xəstənin sağlam şəxslərlə təmasından və ya yoluxucu maddələrlə (məsələn, hava vasitəsi ilə) təmasdan sonra baş verir.
- Metaforik mənada vərəm kimi məhv etmək: "Vərəmləndirmək" sözü bəzən bir şeyin tədricən, amansızcasına məhv edilməsi, tədricən zəiflədilməsi mənasında da işlədilə bilər. Məsələn, "Davamlı işsizlik əhalini vərəmləndirdi" deyə bilərik. Burada vərəm xəstəliyi bir metafora kimi istifadə olunaraq əhalinin tədricən yox olmasına, əhalinin sosial-iqtisadi vəziyyətinin pisləşməsinə işarə edilir.
- Təsiri ilə vərəm əmələ gətirmə: Bəzi hallarda, vərəmin yaranmasına səbəb olan amillərin təsirini də "vərəmləndirmək" sözü ilə ifadə etmək mümkündür. Məsələn, "Pis şərait əhalinin sağlamlığını vərəmləndirdi" deyə bilərik.
Ona görə də, "vərəmləndirmək" sözünün təkcə "vərəmlətmək" kimi sadə bir izahı yetərli deyil. Sözün kontekstə bağlı olaraq daha geniş və mürəkkəb mənalarını da nəzərə almaq lazımdır.