Noxtalanmaq feili, Azərbaycan dilində əsasən şifahi nitqdə işlənən, məcazi mənalı bir sözdür. Lüğətlərdəki "başına noxta salınmaq, noxta vurulmaq" tərifi mənasının əsasını əks etdirir, lakin tam dəqiq deyil. Çünki "noxta" burada sadəcə nöqtə işarəsi kimi deyil, həyatın müəyyən bir mərhələsinin, işin və ya bir prosesin bitməsini, sonlanmasını, başa çatmasını və ya qarşısının alınmasını bildirir.
Mənası daha geniş şəkildə izah etsək, "noxtalanmaq" bir işin, prosesin birdən-birə və qəfil şəkildə sona çatması, dayandırılması, lənət və ya məhv olması mənasını daşıyır. Bu mənada, "noxta" həlledici və qəti bir hərəkəti ifadə edir. Həmçinin, bir şeyin tamamilə məhv olması, izsiz yox olması mənasını da verə bilər. Mənfi kontekstdə işləndikdə, bir şeyin qəflətən və qəti şəkildə sona yetirilməsi, imkanlarının kəsilməsi mənasını ifadə edir.
Misal üçün, "At noxtalanıb" cümləsində atın birdən-birə ölməsi, həyatının qəflətən sona çatması nəzərdə tutulur. Bu sadəcə atın dayandırılması deyil, həyatının sona çatmasıdır. Başqa bir nümunə olaraq, "Planlarımız noxtalandı" ifadəsində planların tamamilə məhv olması, reallaşmaması və ya imkansız olması nəzərdə tutula bilər. "Onun ümidləri noxtalandı" cümləsində isə, ümidlərin tamamilə sönməsi, heç bir şansın qalmadığı bildirilir.
Sözün etimologiyasına gəldikdə, "noxta" sözünün türkcə kökləri vardır və "nöqtə", "son", "bitmə" mənalarını əks etdirir. "Noxtalanmaq" isə bu kökdən törəyən bir feildir. Sözün işlənmə sahəsi əsasən şifahi nitqdir və ədəbi əsərlərdə az rast gəlinir.